Konsystencja maści wpływa nie tylko na wrażenia sensoryczne i sposób rozprowadzania na skórze, ale także na ich skuteczność. Penetrometry Anton Paar zapewniają powtarzalne i identyfikowalne pomiary kremów, żeli i maści w oparciu o znormalizowane metody, np. Farmakopea Europejska 2.9.9, wspierając jakość wyrobów od etapu rozwoju do kontroli produkcji.
Czym jest konsystencja maści?
Konsystencja wyznacza twardość lub miękkość półstałego preparatu, np. kremu, żelu lub maści. Określa, jak łatwo produkt rozprowadza się na skórze, jak stabilny pozostaje podczas przechowywania i jak sprawdza się w użyciu. Zrównoważona konsystencja preparatów farmaceutycznych i kosmetycznych wpływa na odczucia sensoryczne podczas stosowania, stabilność i ogólną jakość produktu.
Co wpływa na konsystencję maści?
Na konsystencję maści wpływają składniki formulacji oraz warunki produkcyjne. Stosunek materiałów bazowych, emulgatorów i substancji aktywnych, a także temperatura i ścinanie podczas mieszania oddziaływują na teksturę i twardość. Istotną rolę odgrywają również czynniki zewnętrzne, np. czas przechowywania i temperatura. Dlatego pomiary odpowiednich parametrów produktu i procesu pomagają zagwarantować stałą jakość i skuteczność wszystkich partii.
Jak zmierzyć konsystencję maści?
Analizatory tekstury i reometry pozwalają oceniać właściwości materiałów półstałych, w szczególności pod kątem płynięcia i odkształceń. Natomiast penetrometria pozostaje zalecaną metodą zdefiniowaną w normach farmakopealnych dotyczących konsystencji, zwłaszcza w odniesieniu do testów kontroli jakości.
W przeciwieństwie do badań reologicznych, penetrometria obejmuje szybkie, znormalizowane testy twardości. Oferuje prosty sposób sprawdzenia twardości produktu w ramach procesów QC z pominięciem wnikliwego badania struktury materiału.
PNR 500 firmy Anton Paar oferuje prosty sposób obsługi oraz zgodność ze znormalizowanymi metodami pomiarowymi. Urządzenie wyposażone jest w akcesoria dostosowane do produktów farmaceutycznych i kosmetycznych oraz zapewnia identyfikowalne wyniki bez konieczności skomplikowanej interpretacji danych.
| Metoda | Co mierzy? | Kluczowe wyniki | Typowa konfiguracja | Przewidziane zastosowanie |
| Penetrometria | Opór stawiany przez próbkę podczas wprowadzania znormalizowanej sondy | Jednostki penetracji (PU) = głębokość 0,1 mm; klasa twardości/konsystencji | Wydrążony stożek / mikrostożek (zdefiniowana masa i czas penetracji), pojemnik, kontrola temperatury | Zalecana farmakopealna metoda kontroli jakości (Ph. Eur. 2.9.9); testowanie zwalnianych produktów; szybkie porównywanie partii |
| Analiza tekstury | Siła potrzebna do odkształcenia, wytłaczania lub rozdzielenia próbki | Siła szczytowa (N lub g), praca/powierzchnia (smarowność), przyczepność/kleistość, spoistość | Cele ściskania/wytłaczania wstecznego, układ do rozprowadzania, sondy kleistości | Aplikacja i odczucia sensoryczne: smarowność, lepkość, „odczucie” podczas nakładania |
| Reometria | Płynięcie i właściwości lepkosprężyste w warunkach kontrolowanego ścinania/odkształcania | Lepkość vs. szybkość ścinania, granica plastyczności, G′/G″, tiksotropia (obszar pętli) | Płytka-stożek lub płytki równoległe (często chropowate), kontrola temperatury | Formulacja i stabilność: pompowalność, odporność na spływanie, zachowanie podczas przechowywania/transportu |
PNR 500: Niezawodne badanie konsystencji maści
Penetrometr PNR 500 to najbardziej zaawansowane rozwiązanie firmy Anton Paar do pomiaru konsystencji maści, kremów i żeli. Prosta obsługa i możliwość konwersji umożliwia skuteczną eksploatację PNR 500 w zastosowaniach obejmujących testowanie maści i kremów. Szeroka gama wymiennych wgłębników – wydrążonych stożków, mikrostożków, stożków skali ½ i ¼ – umożliwia idealne dostosowanie do różnych konsystencji, od miękkich płynów kosmetycznych po wysoce lepkie maści farmaceutyczne. Kompleksowa dokumentacja IQ|OQ|PQ wspiera szybką kwalifikację i pełną identyfikowalność w środowiskach regulowanych.
Znormalizowana metoda zgodna z farmakopeą
Testowanie konsystencji maści odbywa się zgodnie z metodami farmakopealnymi takimi jak Farmakopea Europejska 2.9.9, która definiuje pomiar penetracyjny, czyli proces, w którym wydrążony stożek lub mikrostożek penetruje próbkę w określonych warunkach. Otrzymana głębokość penetracji, wyrażona w jednostkach penetracji (PU), definiuje twardość i smarowność, zapewniając porównywalność produktu i zgodność z przepisami.
Wgłębniki dostosowane do każdej formulacji
Firma Anton Paar oferuje ponad 200 wymiennych wgłębników obejmujących cały zakres konsystencji, od miękkich balsamów po wysoce lepkie maści i żele. W przypadku produktów farmaceutycznych zaleca się stosowanie zestawu mikrostożków, który wymaga jedynie kilku mililitrów próbki, jednocześnie zapewniając wysoką powtarzalność. W zależności od typu produktu i normy, dostępna jest gama wgłębników (np. dyski lub stożki) – każdy przeznaczony do określonych rodzajów próbki i głębokości penetracji.
Preparaty farmaceutyczne
Stała konsystencja preparatów stosowanych miejscowo pozwala zapewnić prawidłowy sposób dawkowania oraz właściwe wchłanianie produktu. Testowanie konsystencji zapewnia jednorodność, stabilność i zgodność z normami USP i EMA.
- Przykłady: maści na receptę, kremy recepturowe, żele przezskórne
- Kluczowe metody testowania: reometria, penetrometria
Produkcja kosmetyków i środków higieny osobistej
Wrażenia dotykowe i smarowność produktu znacząco wpływają na poziom zadowolenia konsumentów. Analiza konsystencji pomaga zoptymalizować receptury pod kątem odczucia na skórze, trwałości i atrakcyjności wizualnej.
- Przykłady: kremy nawilżające, balsamy, filtry przeciwsłoneczne, dezodoranty w sztyfcie
- Obszary zainteresowania: spójność sensoryczna, tiksotropia, różnicowanie produktów
Opieka weterynaryjna
Miejscowe leczenie zwierząt wymaga produktów o teksturze, która umożliwia właściwe przyleganie preparatu w zmiennych warunkach. Odpowiednia konsystencja pozwala na dokładną aplikację i utrzymanie leczniczego efektu.
- Przykłady: kremy antyseptyczne, maści barierowe, balsamy do łap
- Zastosowanie: przestrzeganie zaleceń, odporność na czynniki środowiskowe, kontrola dawkowania
Badania i rozwój
Laboratoria badawczo-rozwojowe wykorzystują testy konsystencji w celu opracowywania stabilnych, skalowalnych formulacji. Szybki proces pozyskiwania dokładnych danych wspiera optymalizację receptur i strategie QbD.
- Przypadki użycia: badania przesiewowe prototypów, ocena substancji pomocniczych, badania przedkliniczne
Przykład: pomiar kremu za pomocą penetrometru PNR firmy Anton Paar
W praktycznym przykładzie krem został podgrzany do temperatury 25°C, następnie przeprowadzono pomiar przy użyciu zestawu mikrostożków. Czas penetracji wynosił 5 sekund przy całkowitym obciążeniu 25 g. Średni wynik trzech pomiarów wykazał spójne wartości około 112 PU, co potwierdza doskonałą powtarzalność.
